**ਗਰਾਊਂਡ ਦੀ ਕਮਾਈ ਜਾਂ ਦਰਬਾਰੀ ਸਿਆਸਤ ??? ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਅਸਲ ਕਸੌਟੀ** **ਕਾਮਯਾਬ ਲੀਡਰ ਜਾ ਸਿਆਸਤ ਦਾਨ ਉਹੀ ਕਾਮਯਾਬ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਕੰਮ ਬਿਨਾਂ ਪੱਖਪਾਤ ਤੋਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਵੋਟਰਾਂ ਦਾ ਮਨ ਜਿੱਤੇ*??? **ਪਰ ਅਹਿਜਾ ਹੁੰਦਾ ਨਹੀ **

ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਅੰਕਲਨ ਸਿਰਫ਼ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਆਪਣੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਉਸ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ, ਨਾਅਰਿਆਂ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਅਤੇ ਲੀਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਭਰੋਸਾ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੀ ਪਾਰਸੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਕਾਰਕਨਾਂ ਹੈ, ਦੀ ਹਰ ਕਸੌਟੀ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤ, ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਜਨ-ਆਧਾਰ ਨਾਲੋਂ ਨੇੜਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵੱਧ ਅਹਿਮੀਅਤ ਮਿਲਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਤੁਲਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡਗਮਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਉਹ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੀਡਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਮੁਹੱਲਿਆਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ, ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਹੁਦੇ ਅਤੇ ਸਹਾਰੇ , ਸਗੋ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ, ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਉਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਗਠਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਉਭਰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਲੀਡਰ ਸੰਗਠਨਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਯੋਗਤਾ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਕੜ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਣੇ ਕਿ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲੋਂ ਨੇੜਤਾ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਉਤਨਾ ਹੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਉੱਚ ਅਹੁਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੀ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਵੇ। ਕਈ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ, ਸੰਗਠਨਕ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੀਡਰ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਪੂਰਵ-ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ, ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਾਅ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਣਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੀ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੌਣ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਨਾਲੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ।ਹਰ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜੇ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਆਮ ਕਾਰਕੁਨ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਿਹਨਤ, ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਕੁਨ ਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਝੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਅਹੁਦੇ ਸਥਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਸਥਾਈ ਪੂੰਜੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ; ਇਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਨਿਭਾਏ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕਮਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਨਿਰਪੱਖ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ ਯੋਗਤਾ, ਮਿਹਨਤ, ਜਨ-ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹੋਵੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੱਚ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਚੇ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਰਸੀਆਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਹੁਦੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਨਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਖਰੀਦਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਧਾਰ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਜ਼ਮੀਨੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਾਰਟੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਰ ਆਂਧੀ ਦਾ ਡਟ ਕੇ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।                                                                                                                                                      ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਤਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਲੇਰ ਬਿਊਰੋ ਚੀਫ ਪੰਜਾਬ (ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ)

ਮੋਬਾਈਲ 9814009561